Showing posts with label බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන. Show all posts
Showing posts with label බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන. Show all posts

Thursday, August 2, 2012

සිංහරාජයේ සැගවුන දිය ඇල්ලක් සොයා...(වංගු දහය දෙවන කොටස)


            කන්නෙලිය සංචාරයෙන් පස්සේ බ්ලොග් අවකාශයේ සටහනක් තබන පලමු අවස්ථාව..මුලින්ම කියන්න ඕන ඔයාල හැමෝගෙම කමෙන්ට්ස් වලට, මාව ෆලෝ කලාට ගොඩාක් ස්තුතියි කියන එක..වෙන් වෙන් වශයෙන් ස්තුති කරන්නවත් ඔයාලගේ අළුත් පෝස්ට් කියවන්නවත් පහුගිය ටිකේ මට අවස්ථාවක් ලැබුනේ නෑ..කන්නෙලිය ගමනෙන් පස්සේ කැම්පස් එකේ වැඩ කටයුතු වගේම විවිධ පෞද්ගලික කාරණා රාශියක් හින්දා සෑහෙන්න කාර්යබහුල වෙලා හිටයේ..පොරොන්දු වුන විදිහට කන්නෙලිය ගමනේ දෙවන කොටස ලියන්නවත් බැරි උනේ ඒකයි..අඩවි රජාගේ පෝස්ට් එක හරහා වගේම අළුතින් මගේ මේ පුංචි ගවේෂන ලෝකයට ආපු හැමෝම සාදරෙන් මේ පැත්තට පිලිගන්න ගමන් අද ලියන්න යන්නේ ගොඩාක් දෙනෙක් අහලාවත් නැති තැනක් ගැන පුංචි විස්තරයකුත් එක්ක ලස්සන දිය ඇල්ලක් හොයාගෙන ගිය ගමනක් ගැන සංචාරක සටහනයි...ඔයාලට මතක ඇති මීට කලින් පෝසට් එකක මම වංගු දහය ගැන සටහනක් තිබ්බා..බලපු නැති අයට මෙතනින් බලාගන්න පුලුවන්. ඒ ලිපියේදි//මේ ගමනේදි හිමිදිරි පෙදෙස බලාගැනීමට තරම් මා වාසනාවන්ත නොවුනත් නොසිතු පරිදි සිංහරාජ වනාන්තරයේ සුන්දර ඉසව්වක් බලන්නට තරම් මා වාසනාවන්ත වුනා..// කියලා කිව්වා මතක ඇති..අන්න ඒ සිංහරාජ වනයේ සුන්දර ඉසව්වට ඔයාලව ගෙනියන්න තමයි මේ සුදානම..
             එදා උදේම නැගිටලා අපි ලැහැස්ති වුනේ සිංහරාජ වනාන්තරයේ අමතක නොවන සංචාරයකට හීන පොදි බැදගෙනයි.අපි කිව්වට මේ ගමන ඇගේ ලේ මස් නහර ඔස්සේ උඩු දුවලා තිබ්බේ මා තුලින් කියලා කිව්වොත් ඒක තමයි හරි. අනිත් දෙන්නාගේම ගම රක්වාන උනත් අවුරුදු 23 වෙනකන් එයාල නිකමටවත් සිංහරාජෙ යන්න හිතලාවත් තිබුනේ නැ.මගේ පෙරැත්ත කිරිම් හමුවේ යාලුවෝ දෙන්න යම්තම් උදේ 9 විතර වෙනකොට එළියට ගන්න පුලුවන් උනා..වංගු දහය මාර්ගයෙන් තමයි සිංහරාජ බලන්න යන්න තියෙන්නේ.වංගු දහයෙන් සිංහරාජය දක්වා ගිය ගමන කලින් පෝස්ට් එකේදි මම කිවිවා.මම හිතාන හිටියේ ඇතුල්වීමේ දොරටුවකින් ඇතුල් වෙලා ටිකට්ස් හෙම අරගෙන අනිත් සංචාරකයොත් එක්ක සිංහරාජ බලන්න යන්න..හරියට වැද්දගල පැත්තෙන් සිංහරාජ යනවා වගේ..ඒත් හිතාන හිටපු දේ එහෙම නෙමෙයි කියලා තේරෙනකොට මුලදිම ඇති වුනේ ලොකු දුකක්..ඇත්තම කිව්වොත් අපි ලොකු වැරදි වැටහිමකින් තමයි මේ ගමන ඇවිත් තිබ්බේ..රක්වාන සුරියකන්ද පැත්තෙන් සිංහරාජයට කිසිම නීත්‍යානුකුලව සංචාරකයින් ඇතුල් වීමේ දොරටුවක් නැ..සුරියකන්ද ඉදන් සිංහරාජය දක්වා මාර්ගයක් තියෙනවා..ඒකේ සදහන් වෙන්නෙ සිංහරාජ ආරණ්‍යය සේනාසනයට කියලයි. ඒ කියන්නේ ඒ පාර තියෙන්නේ සිංහරාජ ආරණ්‍ය සේනාසනයට මිසක් සිංහරාජ බලන්න යන්න නෙමෙයි.අපිට ඒ ගැන ඒ හැටි වැටහීමක් නොතිබුන නිසා ඒ පාරේ ආරණ්‍ය සේනාසනය දක්වාම ගියා..ආරණයට ගියාම තමයි තේරුනේ අපි මවාගෙන තිබුන වැරදි අදහසක් කියන එක..


සිංහරාජය දක්වා.....


සිංහරාජ ආරණය සේනාසනයට පිවිසුම් මාර්ගය

පාර බෙදෙන ස්ථානය

සිංහරාජයෙන් පෝෂණය වන දිය දහර


සිංහරාජ කන්‍යාවි


         සිංහරාජ ආරණය්‍ය සේනාසනය කියන්නේ අතිශයින්ම සුන්දර නිස්කලංක පංසලක්..වැද පුදා ගැනිමට දාන මාන පිරිනැමිමට වගේම ආරණ්‍ය දැකබලා ගැනිමටත් දිනපතාම යම් පිරිසක් මේ කරා ඇදෙනවා..සිංහරාජ වනයට ඇතුල් වීමේ අදහස අත්හල අප ආරණ්‍ය දැක බලාගෙන වැද පුදා ගැනිමට කතිකා කරගත්තා...
        සිංහරාජ වනාන්තරය මායිමේ පිහිටා ඇති මේ ආරණ්‍යය අවට වනාන්තරය තුල ඓතිහාසික ගල්ලෙනක් ඇති බව අපට ආරංචි උනා..ඒ ස්ථානය දක්වා ගමන්කිරිමට තිබුනේ වනාන්තරය තුලින් වුවත් එළිපෙහෙළි කල පැහැදිලි මාර්ගයක් තිබුනා..ගල්ලෙන දක්වා ගමනේදි ඇතිවු එකම බාධාව වුයේ අඩියක් තියන්නට මත්තෙන් කකුලට ගොඩවෙන කුඩැල්ලන්ගෙන් නිසා ඇතිවු බාධාව පමණයි. සැර සබන් ජාතියක් ආලේපනයෙන් එයින් යම් මට්ටමකට මිදෙන්නට හැකි වුනත් සැහෙන්න කල්පනාකාරි වෙන්න උනා..




ගල්ලෙන දක්වා මාර්ගය

ඓතිහාසික ගල්ලෙන

       ගල්ලෙන දැක බලාගත් අපි ඊලගට ගියේ ගල්තලාවක් මත පිහාටා ඇති ආරණ්‍යයේ බුදු මැදුර හා චෛතය්‍ය දැකබලාගන්නයි...






             චෛත්‍යය හා ඒ අවට දැකබලාගෙන අප සුදානම් වුයේ ආපසු හැරී සුන්වු බලාපොරොත්තු සහිතව නිවෙස් කරා ගමන් කිරිමටයි එහෙත් මා සිටියේ කෙසේ හෝ සිංහරාජ වනාන්තරයට අඩිය තබා මිස ආපසු නොයන මානසිකත්වයයි. මගේ පෙරැත්ත කිරිම මත වනයට ඇතුල් විය හැකි මාර්ගයක් තිබේදැයි සොයා බැලිමට අනිත් දෙදෙනා යම්තම් කැමති කරවාගැනිමට මට පුලුවන් උනා..ගල්තලාව මත ඉදිරියට ඇවිද ගිය අපට තේරුම්ගියේ වනයට කිසිදු අයුරකින් අප ගමන් කරමින් සිටි දිශාවෙන් ඇතුලි විය නොහැකි බවයි. එමනිසා ඉදිරියෙන් වු නිවසකින් මේ ගැන විමසිමට අපි තිරණය කලා. නිවැසියාගෙන්  ලද ආරංචියෙන් සුන්වු බලාපොරොත්තු විකසිත වීමට පටන් ගත්තත් එය විකසිත විමට ප්‍රථම පරව යන ආරංචියද අපේ කන වැකුනා..ඔහුට අනුව පංසල අසලින් වනයට අඩිපාරක් ඇත. එය වනාන්තරය තුල ඇති දිය ඇල්ලක් දක්වා දිවෙයි ගැටලුව වනුයේ පංසල විසින් කිසිදු පුද්ගලයෙකුට  දිය ඇල්ල දක්වා ගමන් කිරිමට අවසර නොදිමයි.  කලකට ඉහත එවැනි ගැටලුවක් නොවුවද දිය ඇල්ල දක්වා ගමන් ගත් පුද්ගලයින්ගේ නොමනා ක්‍රියාකාරකම් නිසා දැන් එය සම්පුර්ණයෙන්ම තහනම් කර තිබේ. මා සිත දිගින් දිගටම කිවේ කෙසේ හෝ මේ දක්වා ගමන් කල යුතු බවයි..අනිත් දෙදෙනාම වුයේ ආපසු නිවෙස් කරා යන මානසිකත්වයක උවද මා තවත් වරක් කෙසේ හෝ උත්සාහ කර බලන අටියෙන් ආවාස ගෙය දෙසට යන්නට තිරණය කලේ පංසලේ ලොකු හාමුදුරුවෝ මුන ගැසි කෙසේ හෝ මේ දිය ඇල්ල දැක බලා ගැනිමට අවසර ගන්නා අදහසිනි.

වනය තුලින් ඇද හැලෙන දිය ඇල්ල (විශාලනය කර බලන්න)

පුංචි හාමුදුරුවරු
           
               අපේ වාසනාවට හෝ අවාසනාවට එදින ලොකු හාමුදුරුවෝ පංසල තුල නොවීය. එමනිසා කෙසේවත් අවසර දිය නොහැකි යැයි වෙනත් හාමුදුරුනමක් පැවසීය. සෑහෙන උත්සාහකින් අනතුරුව අප සමග සිටි එක් අයකුගේ මව මෙම හාමුදුරුවෝ හැදින සිටි හෙයින් අප හට දිය ඇල්ල දක්වා යැමට අවසර ලැබිණි.අවසාන මොහොත දක්වා උන මහන්සියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අපේ වෑයම සාර්ථක විය..

ඉන්පසු දියඇල්ල සොයා  යන මෙහෙයුම ආරම්බ කලේ මෙන්න මේ  විදිහටයි..




ආරම්බයේදී අඩි පාරක් තිබුනද මද දුරක් යන විට අඩි පාර දොල පාරක් පඅසලින් කෙලවර විය. එතැන් සිට වුයේ කන්ද මුදුනේ සිට ගලාගෙන එමින් තිබු දිය පාර පමණයි. අපේ වෑයම වුයේ ඉහලින් තිබු දිය ඇල්ල කරා යෑම නිසා දිය පහර ඔස්සේ ඉහලට ගමන් කිරිමට තිරණය විය.



   
         දිය පහර තැන් කිහිපයකදිම බෙදෙන අයුරු අපට පෙනුනු නිසා ආපසු පැමිණිමේදි පාර හොයා ගැනීම සදහා විවිධ උපක්‍රම භාවිතා කරන්නට අපට සිදු විය. මාලිමාව භාවිතයට අමතරව දිය පහරවල් බෙදෙන අවස්ථාවලදි ලී දඩු සිටුවා පාර මතක තබා ගැනීමටද සිදු විය. යම් හෙයකින් පාර වැරදි වෙනත් දිය පහරක් ඔස්සේ ගියහොත් සිදුවන දෙය අමුතුවෙන් කිවයුතු නොවන්නේය. මාලිමාව නිසා ආපසු ගමනේදි පාර වැරදෙන්නට ගිය අවස්ථා කිහිපයක්ම මග හැරී ගියේ වාසනාවට වඩා පෙර සුදානමේ අගය මොනවට පැහැදිලි කරමිනි.



     දිය ඇල්ල දක්වා ගමන ඇත්තටම සුන්දර අත්දැකිමක් අපහට ගෙනෙන්නට සමත් විය. ඝන වනාන්තරයක් මැදින් දිය පහරක් ඔස්සේ ගමන ත්‍රාසජනක සේම භයංකර බවක්ද ගැබ් වී නොතිබුනා නොවේ. කිහිප විටක්ම ගල් මතින් ගමන් ගන්නා විට මා පය ලිස්සා වැටෙන්නට ගිය නමුදු වාසනාවට මෙන් කැමරාවට පමණක් සුළු හානියක් සිදුවී මා හට කිසිදු තුවාලයක් සිදු නොවිණි.



          කුඩා කල රූපවාහිනියේ ඇමසෝන් වැනි විදේශීය ටෙලි නිර්මාණ නරඔන විට මා හට දැනුනේ කවදා හෝ දවසක මෙවැනි ඝන වනාන්තරයක මාවත් අතරමංවෙනවනම් කොච්චර අපුරුද වැනි හැගිමකි. වනයේ අතරමං නොවුවත් මොහොතකට හෝ එවන් හැගීමක් සත්‍ය වශයෙන්ම විදගන්න මේ ගමනෙදි මට පුලුවන් උනා.




      ඇත්තටම සිංහරාජය කියන්නේ තාමත් කන්‍යාවියක්. ඒ කන්‍යභාවයට අබමල් රේණුවක වත් හානියක් නොකිරිමට අප සෑම මොහොතකම වග බලා ගත්තා.ඝන වනාන්තරයේ  ඉදිරි වැටී දිරා තිබු මහා ගස් කියා පෑවේ ස්වභාවධර්මය රජ කරන මේ ඉසව්වේ මිනිසා යනු නුහුරු නුපුරුදු ආගන්තුකයෙකු පමණක්මයැයි නොවේදැයි විටෙක මට සිතුණා.


 
       දිය ඇල්ල දක්වා ගමන යම් තරමක දුෂ්කර ක්‍රියාවක් වුවද මාහට කිසිදු විටක මහන්සියක් දැනුනේ නැත..ඒහෙත් මා සමග පැමිණි මිතුරන් දෙදෙනාට නම් මෙය ඉතාම දුෂ්කර කටයුත්තක් බව මට හැගි තිබුනේ තොරතෝංචියක් නැතිව ඇහුණ ''දැන් ඇති බන් ..තව නැග්ගත් ඔච්චරයි.. ගෙදර යන්න පරක්කු වෙනවා බන්'' වැනි කියමන් නිසයි..දෙදෙනා තැන් දෙකක නැවතී ගිමන් හරින විට පැය කාලක් අමාරුවෙන් ඉල්ලා ගෙන මම තනියමම ඇල්ල දක්වා දිය පහර ඔස්සේ නගින්නට  තීරණය කලා...

 



 
        මගේ අරමුණ සාර්ථක බව කියාපාමින් දිය ඇල්ල දුර තියා දැකගැනිමට මට හැකි වුන වෙලාවයි මේ. දිය ඇල්ල මුදුනටම යාමේ දැඩ් ආශාවක් මා සතු වුවත් අනිත් දෙදෙනා ඒ වන විට දිය ඇල්ල පේන මානයටවත් නොපැමිණ සිටිමත් ඔවුන් හා තවත් ඉහලට නැගිම අනාරක්ෂිත බැවිනුත් මෙතනින් ඉහලට නොයෑමට මම තිරණය කලා.


දිය ඇල්ලේ සමීප දසුනක්


ඇල්ල ආසන්නයේ සිට පෙනෙන පහල ආරණ්‍යය ප්‍රදේශය

         ආපසු ගමන තරමක වේගයෙන් සිදු වුවත් කල්පනාකිරිව ගමන් කිරිමට සිදු වුනා. කුඩැල්ලන්ගෙන් ඇති කරදර සේම පාසි බැදීම නිසා ගල් ලිස්සන සුළු වීමද සැලකිල්ලට ගත යුතු උනා...




පෙර දැක නොතිබු සලබයෙක්




ඉදුනිල්, උපුල් හා මම 

       සිංහරාජයේ දිය ඇල්ලක් සොයා ගිය අපුර්ව චාරිකාව අමතක නොවන මතකයන් රාශියක් එක්ක නිමා උනේ මෙන්න මෙහෙමයි. මම මේ පෝස්ට් එක ලියන්න හිතාන හිටපු එකක් නෙමෙයි. මගේ අරමුණ මම යන එන තැන් හැමෝ එක්කම බෙදාගෙන අනිත් අයවත් මේ තැන් බලන්න යන්න පොළඔවන එකයි.ඒත් සිංහරාජයේ මේ ඉසව්ව බලන්න යන්න කෙනෙක්ව පොළබවන්න කෙනෙක්ව යොමු කරනන්න මට අයිතියක් නෑ.  කාටහරි කෙනෙක්ට යන්න ආසාවක් තිබුනත් එයාට ඒකට අවසර නෑ. සිංහරාජ ආරණ්‍ය සේනාසනය බලන්න යන්න ඕනැම කෙනෙක්ට පුලුවන් ඒත් වනානත්තරයට ඇතුල් වීමට අවසර දෙන්නේ නෑ..ඉතින් හැමෝටම මේ ගමන යන්න අවස්ථාව නැති නිසා අඩුම තරමින් පෝස්ට් එක හරි කියවලා මේ සුන්දර තැන් දැක ගනි කියන අදිටනින් තමයි මේක මම ලිව්වේ.බොහොම ස්තුතියි෴

ප.ලි. ඡායාරූප විශාල කර බැලිමට ඒ මත ක්ලික් කරන්න..

Thursday, May 17, 2012

දඹදෙණි රජුන් මාළිගා තැනූ මාළිගා ගල


            ‘මචන් වැඩේ හරි නේද ? මම කාර් එක අරන් එනනම් ,ලැහැස්ති වෙලා හිටපන්’ //ආහ් හරි මචන් මම ලැහැස්ති වෙන්නම්,දැන් ඇහැරුනා විතරයි// තරමක අසනීප තත්වයෙන් සිටි මා එසේ පිලිතුරු දුන්නද, පෙර දින කතිකා කරගත් පරිදි අද දින කොහේ හෝ යෑමට යෝජනා කරගෙන තිබුනු බව මට අමතක වී තිබුනි.අසනීප තත්වය නිසා ඇගට කිසිදු පනක් තොතිබුනද සිතට නව පනක් ආවා සේය. ‘කොහේ හරි යන්න තියෙනවනම් ඊට වඩා දෙයක් නෑ’ අම්මා හෙමිහිට මුමුනනු ඇසුනේ උදේ කෑම වේලද නොගෙන මා පිටවී යාමට සැරසෙනු දුටු විටය..කෙසේ හෝ මෝටර් රථය ඉක්මනින් පැමිනි හෙයින් උදෑසනින්ම ගමන ආරම්බ කිරිමට අපට හැකි විණි.
            
            අපගේ ගමනට මාද ඇතුලුව හතරදෙනෙකු සහභාගි විය.ගමනාන්තය ගැන කිසිදු අදහසක් මා තුල නොවිණි.හතරදෙනාගේම එකගතාවයට අනුව ගිරිඋල්ල නගරයේ ඇති සිද්ධස්ථාන නැරඹීමට කතිකා කරගතිමු.ප්‍රථමයෙන්ම ගිරිඋල්ල නගරයට ආසන්නවම ඇති ‘මැද්දෙපොල රජ මහා විහාරය’ ද දෙවනුව ‘දඹදෙණිය රජ මහා විහාරය’ ද නැරඹීම අපේ අරමුණ විය.වැඩි වේලාවක් යන්නට මත්තෙන් ‘මැද්දෙපොල රජ මහා විහාරය’ ට පැමිනෙන්ට අපිට හැකිවිය.මැද්දොපොල යනු ලෙන් විහාරයකි. වළගම්බා රපු සැගවී සිට පසු කාලයේදී ස්වාමින්වහන්සේලාට පූජා කල මෙවන් ලෙන් විහාර කිහිපයකටම මා මින් පෙර ගොස් තිබුනි.මීරිගම අවට ඇති කහදව, මාලදෙනිය, ලින්දර, තලගම මෙවැනිම වළගම්බා රජුට සෙවන දුන් තවත් ලෙන් විහාර වේ.





             ඉතාම නිස්කලංක සුන්දර පරිසරයක පිහිටා තිබු මැද්දොපොල විහාරය දෙස පැය ගනනක් වුව එක දිගට බලාගෙන සිටිය හැකිය..එය එතරම්ම සුන්දරය..අවාසනාවකට අප හට විහාරය ඇතුලත දැක ගැනීමට නොහැකි විය.ඒ අවස්ථවේ විහාරය විවෘත කරගැනීමට ස්වාමීන්වහන්සේ නමක් සොයා ගැනීමට නොහැකි විය.
     
            අපේ මීලග ගමනාන්තය වු දඔදෙණිය විහාරය නැරඹීමට යාමේ අටියෙන් අපි මැද්දොපොලට සමු දුන්නෙමු. දඹදෙණියට යන අතරමග අප සමග සිටි එක් මිතුරෙකුගේ නැදෑ ගෙදරකට ගොස් යෑමට අපි තීරණය කලෙමු. එහිදී අපට දඹදෙණිය රාජධානිය ගැන නොදන්නා තොරතුරු රාශියක් දැනගන්නට ලැබුනි. දඹදෙණිය විහාරයට ආසන්නව පිහිටා තිබු, දඹදෙණිය රාජධානියේ රජකල රජවරුන් සිය මාළිග සාදා තිබුනු ‘මාළිගා ගල’ නම් පර්වතයක් ගැන අසන්නට ලැබුනි. සිරකරුවන් රැදවීමට භාවිතා කල ‘වඩුවා කෙටු ගල’ නම් තවත් පර්වතයක් ගැනද තොරතුරු කියවිණි. නමින්ම වඩුවා කෙටු යන්නෙහි යම් කුතුහලයක් තිබු බැවින් ඒ පිලිබද මාගේ උනන්දුව වැඩි විය. ජනප්‍රවාදයට අනුව එකල මෙම පර්වතයේ රදවා සිටි එක් සිරකරුවෙකු වෘත්තියෙන් ගල් වඩුවෙකි. සීග්‍ර බෑවුමක් සහිත පර්වතයේ පහලට ගල් පඩි කැපීමට මෙම වඩුවාට හොර රහසේම හැකිවී ඇත.පර්වතයේ හතරෙන් තුනකට ආසන්න දුරක් පඩි පෙල කැපූ ඔහු පහල වු පිදුරු මඩුවකට පැන සිර ගෙයින් පැන ගොස් ඇත. ඉන් පසු මෙම පර්වතයට වඩුවා කෙටු ගල යැයි භාවිතා කොට ඇතැයි පැවසේ. මෙම ස්ථාන දෙකම දැකබලාගැනීමේ ඉමහත් ආශාවක් මා සිත තුල ඇති විය.ස්වභාවයෙන්ම කදු නගින්නට ඉතා ප්‍රිය කරන මා හට අසනීප තත්වය අමතක වී ගියා සේය. දඹදෙණිය විහාරයට මීට පෙර කිහිප වතාවක් අපි ගොස් ඇති බැවින් නව ගමනාන්තයක් සහිතව අපි එතැනින් පිටත් වූයේ ප්‍රථමයෙන්ම මාළිගා ගල නැරඹීමේ බලාපොරොත්තුවෙනි.
       
           දඹදෙණිය රාජධානිය ක්‍රි.ව. 1232 දී ආරම්භ වී දශක 5 කට ආසන්න කාලයක් පුරා පැවතී ඇත. මුල්ම වරට දඹදෙණිය අගනගරය බවට පත්කරගන්නා තුන්වන විජයබාහු රජතුමා ක්‍රි.ව. 1236 දක්වා තම රාජ්‍ය බලය පවත්වාගෙන ගොස් තිබේ. ඉන්පසු පිලිවෙලින් දෙවන පරාක්‍රමබාහු (ක්‍රි.ව. 1236 - 1270), සිව්වන විජයබාහු (ක්‍රි.ව. 1270 - 1272) හා පළමුවන බුවනෙකබාහු (ක්‍රි.ව. 1272 - 1284) තම පාලන රාජධානිය ලෙස දඹදෙණිය භාවිතා කරයි. දඹදෙණි රාජධානිය හේතුන් කිහිපයක් නිසා ලංකා ඉතිහාසයේ වැදගත් තැනක් උසුලයි. දඹදෙණි යුගය සාහිත්‍ය වංශකතාවේ ස්වර්ණමය යුගයක් ලෙස හැදින්වේ. පූජාවලිය, සද්ධර්මරත්නාවලිය, කව්සිළුමිණ, සිදත් සඟරාව වැනි බෞද්ධ කෘතීන් ගනනාවක් හෙළයට දායාද වුයේ දඹදෙණි යුගයේදීය.මීට අමතරව කාලිංග මාඝගේ දැඩි ආක්‍රමණයෙන් බිඳ වැටුණු අනුරපුර, පොළොන්නරු යුගවලින් පසුව රජ රට මුළුමනින් ම විදේශ ආධිපත්‍යයෙන් මුදවා ගැනීමේ ක්‍රමෝපායන් සැලසුම් කෙරෙන්නේ ද දඹදෙණිය කේන්ද්‍රස්ථාන කරගෙන ය.

           දඹදෙණිය විහාරයට යාමට කොළඹ - කුරුණෑගල ප්‍රධාන පාරෙන් අතුරු පාරට හැරීමට සූදානම් වන විට අපට ‘වඩුවා කෙටු ගල’ පැහැදිලිව දැකගන්නට ලැබුනි. වඩුවා කෙටුවා යැයි පැවසෙන පඩිපෙල ඉතා පැහැදිලිව දැකගත හැකිවිය.එහි යාමට මාර්ගයක් නොදත් හෙයින් ප්‍රථමයෙන් මාළිගා ගල ද දෙවනුව පාර අසාගෙන වඩුවා කෙටු ගල යාමට අපි තීරණය කලෙමු.

වඩුවා කෙටු ගල (කවයෙන් දැක්වෙන්නේ පඩිපෙලයි)
               
             දඹදෙණිය විහාරය අසලින් පහලට ඇති මාර්ගය මාලිගා ගල දක්වා යෑමට ඇති මාර්ගයයි. පාර බෙදෙන තැන් කිහිපයක් හමු වුයෙන් ගම් වැසියන්ගෙන් පාර අසා ගැනීමට අපට සිදු විය.ටික දුරක් යත්ම හෙළ වංශ කථාවේ වටිනා පරිච්චේදයක් ලියූ සිව් රජ දරුවන්ගේ මාලිගා ඉදිවු ඒ අභිමානවත් මාළිගා ගල දුර තියා දැකගැනීමට අපට හැකි විය.එය ප්‍රමාණයෙන් වඩුවා කෙටු ගලට වඩා තරමක් දුරට විශාල බව අපට පෙනී ගියේය.

මාලිගා ගල
                
                වැඩි දුරක් යන්නට මත්තෙන් මාළිගා ගල පිවිසුම් ස්ථානයට යාමට හැකි විය. එහි පුරාවිද්‍යා දේපාර්තමේන්තුවේ දඹදෙණීය කාර්යාලයක් ද ස්ථාපනය කොට තිබේ. ගිමන් නිවාගැනීමට හැකි ශාලාවක්ද පසෙකින් විය.ගමනට අවශ්‍ය ජලය පුරවාගැනීමට මේ ස්ථානයෙන් හැකියාව තිබේ.

පිවිසුම් දොරටුව

පුරා විද්‍යා කාර්යාලය     
            
               අවශ්‍ය කරන දෑ සුදානම් කරගෙන අපි මාළිගා ගල නැගීමට ලකලැහැස්ති වුනෙමු. ඇත්තෙන්ම මා හට මෙය වෙනස්ම අත්දැකීමක් විය මන්ද යත් අප කිසිවෙකුත් මෙහි මීට පෙර නොපැමින තිබීමත් අහම්බන් ලැබුනු ගමනාන්තයක් වීමත් නිසාවෙනි. අප හතර දෙනා එකට එකතු වුයේද සෑහෙන කලකට පසුවය. උසස්පෙළ අවසන් වීමත් සමග විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය හා රැකියා වල යෙදීම හේතුවෙන්  එකි නෙකා හමුවනුයේ මෙවැනි අවස්ථාවලදී පමණි. ආගිය තොරතුරු කතාකරමින් අපේ ගමන ආරම්භ විය...

ආරම්බය මෙතනින්

ගලින් සාදා ඇති පඩිපෙල් සහ ගල් වැටි

ගලින් සෑදු රැදවුම් බිත්ති


                ගමන අතරතුර පුරාවිද්‍යා දේපාර්තමේන්තුවට සම්බන්ධ පුද්ගලයෙකු අපට මුන ගැසිණි. ඔහුගෙන් මේ ස්ථානය ගැන සහ වඩුවා කෙටු ගල ගැනද තොරතුරැ දැනගන්නට හැකි විය.ඔහුට අනුව වඩුවා කෙටු ගල මුදුනට යාමට නිෂ්චිත මාර්ගයක් නොමැත. ගැමියන් ළදු කැළැව මැදින් ගල මුදුනට නගින බව ඔහු පැවසීය. ඔහුගේ තොරතුරු වලින් මට එහි යාමට තිබු ආශාව තවතවත් වර්ධනය විය. එහෙත් කාල වේලා නොමැති කමත් මාගේ අයහපත් සෞඛ්‍ය තත්වයත් හේතුවෙන් මාළිගා ගල පමණක් නැග එය වෙනත් දවසක යෑමට අපි තීරණය කලෙමු.
                මා හට ගමන තරමක විඩාබර එකක් විය.පරිසරයේ සුන්දරත්වය ඒ අපහසුතා සංසිදුවා දැමු දිව්‍යමය ඔසුවක් යැයි මා හට හැගේ.හාත්පස දිවෙන කොළ පැහැය , නිල්ලට ඇදී යන කුඹුරැ යාය..ඈත කදු ඔස්සේ හමා එන සිහින් මද නල...පරිසරයේ සුන්දරත්වයට මා වශී වී ගිය තරම ගල මුදුනට යා යුතු යැයි අමතක වී සේය....



කෙටි විවේකයකින් පසු නැවතත් ගමනේ...

වියලි කොළ එක්කල අපූර්වත්වය

                 වැඩි වේලාවක් යන්නට මත්තෙන් රජ මාලිගාවේ නටඹුන් තිබූ ඉසව්වට ලගාවිමට අපිට හැකි වුණි. අපේ හෙළ රජදරුවන්ගේ විස්මිත නිර්මාණ දුටු මා මනසින් දඹදෙණි යුගයට ගියා සේ හැගුණි. මේ මාලිගාවේ කෙතරම් අභිමානයෙන් එකල රජවරුන් කාලය ගෙවන්නට ඇත්ද? අද මෙතරම් සුන්දර මෙතන එදවස සුරපුරයක් සේ වන්නට ඇත. රජ මාලිගයට අවශ්‍ය ජල පොකුණු, ප්‍රාකාර, ගල් වැටි ආදී සියලුම අංගයන්ගෙන් පර්වත මුදුන සමන්විත විය. ඒවායෙහි නටඹුන් අදද දක්නට ඇත..

රජ මාළිගය නටඹුන්

රජ මාළිගය නටඹුන්



රජ මාළිගය නටඹුන්
               
               මාළිගය ඉදිරිපස ගල් තලාව මත ඉදිකිරීමක සලකුනු තිබිණි. එය මාළිගයට ආරක්ෂාවට තිබු ආරක්ෂක කුටියක් යැයි සිතිය හැක.ගල් මත වු විවර ලී කණු සිටුවීමට භාවිතා කරන්නට ඇත.රජ මාළිගයට මදක් දුරින් ජල පොකුණක්ද දැකිය හැක. සෑහෙන තරමක විශාල මෙය රජ සමයෙ ස්නානය සදහා භාවිතා කරන්නට ඇතැයි සිතිය හැක.
මාළිගය ඉදිරිපස ගල් තලාව මත ඉදිකිරීමක සලකුනු 

ජල පොකුණ

ජල පොකුණ දක්වා මාවත

                ජල පොකුණ පසු කර මද දුරක් ගමන් කල විට හාත්පස හොදින් දර්ශනය වන විවෘත ගල් තලාවකට පැමිණිමට හැකිවේ. මෙහිද ගල් තලාව මත සමචතුරශ්‍රකාර විවර රාශියක් දැකිය හැකි විය. එකල මෙහිද ආරක්ෂාවට නිරීක්ෂන කුටි හෝ යම් ඉදකිරීමක් සාදා තිබෙන්නට ඇතැයි සිතිය හැක..


                එහි මද වෙලාවක් සිටි අප ආපසු හැරුනේ තවමත් නොගොස් සිටි ගල මුදුනට යාමේ අරමුණෙනි. නැවත මාළිගය අසලට ආ අප හට පෙනී ගියේ මාළිගය පිටුපසින් තවත් අඩි පාරක් ඇති බවයි. එම අඩි පාර තවත් ගල් කුලක් මුදුනට ඇදී යයි..එයද හාත්පස පෙනෙන විවෘත ගල් තලාවක් විය..සෑම තැනම පාහේ පෙර සේම ගල් තලාව මත විවර දැක ගන්නට තිබුනි. මෙහි සිට දුරින් ඇති වඩුවා කෙටු ගලද දැකගත හැකියි.


                ගමනාන්තයට ලංවෙමින් සිටි අප හට හදිසියේම වැලලී තිබු උළු කැබලි කිහිපයක් දැකගත හැකි විය. හොදින් නිරීක්ෂනය කිරීමේදි විසිරී තිබු තවත් උළු කැබලි සොයා ගැනීමට හැකිවිය. අතින් නිමවා තිබු මේවා කුමන කාලයකට අයත් දැයි අවබෝධයක් අප හට නොතිබිණි..පෙනුමෙන් නම් එතරම්ම පැරණි බවක් දිස් නොවුනද දඹදෙණි යුගයෙන් පසු මෙහි කිසිදු ඉදිකිරීමක සලකුණුද දැකිය නොහැකිය.

අතරමග කෙටි විවේකයක්

වැලලුන අතීතය

            වැඩි වෙලාවක් යන්නට මත්තෙන් ගල මුදුනට ලගා වන්නට අපිට හැකි විය. හාත්පස වටපිටාව ඉතා පැහැදිලිව දැකගන්නට ගල මුදුනේ සිට අවකාශ තිබුණි.ගල මුදුනට එන ගමනේදී තැනින් තැන දුටු සුන්දර ඉසව් සියල්ලම පාහේ මෙතන සිට දැකගත හැකිය..දඔදෙණිය රජ මහා විහාරය, එහි ආ ගමන් මග ආදී සියලු ඉසව් මෙහි සිට දෘශ්‍ය මානය.ගල මුදුනේ යම් මට්ටමක තද සුළගක් ද අත් විදිය හැක. අපි ගල මුදුනට වී බොහෝ වෙලාවක් මේ සුන්දරත්වය විදිමු.ඒ මතකයන් මේ ගමනින්  මාස හතරක් පසුව අද වුවද නැවුම් ලෙස මා හට දැනේ.මේ සංචාරක සටහන කියවන ඔබටත් මේ ස්ථානය දැක බලා ගන්න යන්න හිතෙන්න පුලුවන්.තමන්ගේම වාහනයකින් මේ ගමන යන එක තමයි ලේසිම ක්‍රමය.කොළඹ ඉදලා එන කෙනෙක්ට නුවර කොළඹ පාරේ (A1) ඇවිත් පස්යාල හංදියෙන් ගිරිඋල්ල පාරට (AB29) එන්න ඕන.එතනින් ගිරිඋල්ලට ඇවිත් කුරුණෑගල පාරේ දඹදෙණිය දක්වා යන්න ඕන.දඹදෙණිය විහාරයට යන පාර ලේසියෙන්ම හොයා ගන්න පුලුවන්.ගමන් විස්තරය පැහැදිලි නැත්නම් කුඩා සටහනක් දාලා යන්න.මම වැඩිදුර විස්තර කියන්නම්.හැකිතරම් උදේම දඹදෙනියට එන්න පුලුවන් උනොත් දඹදෙනිය රජමහා විහාරය, දඹදෙණිය කෟතුකාගාරය හා මේ මාලිගා ගලත් නිදහසේ බලා ගන්න පුලුවන් වේව්..එන හැමෝගෙන්ම ඉල්ලීමක් කරනවා මේ පුරාවස්තු හා පරිසරයට හානියක් නොවන සේ කටයුතු කරන්න කියලා.ඒ වගේම පොලිතින් භාවිතය හැකි තරම් අවම කරනවා වගේම කඩදාසි කවරයක් වත් මේ ස්ථානයේ නොදමා ඒමට කාරුණික විය යුතුයි..වියළි කාලවලදී පරිසරය දැඩි වියලි ස්වභාවයක් ගන්නා හෙයින් කිසිදු ආකාරයක් ගිනි දැල්වීමක් විශේෂයෙන්ම දුම්වැටි දැල්වීම නොකල යුතු බවද තරයේම කිව යුතුය..මෙලෙස හැසිරීමට නොහැකි අය ගෙදරට වෙලා සිටීම ඇගට ගුණය... ස්තුතියි෴
                                           
                                               ***පරිසරය සුරකින්න..පරිසරය ඔබ සුරකිනු ඇත.***